You are currently viewing „Elegia dla bidoków” J.D. Vance – recenzja. Głos „zapomnianych” czy turystyka biedy dla elit?

„Elegia dla bidoków” J.D. Vance – recenzja. Głos „zapomnianych” czy turystyka biedy dla elit?

Informacje o książce

Tytuł: Elegia dla bidokówAutor: J. D. Vance (amerykański polityk, prawnik i pisarz, od 20 stycznia 2025 roku wiceprezydent Stanów Zjednoczonych)

Tłumaczenie: Tomasz S. Gałązka

Wydawnictwo: Marginesy
Liczba stron: 320

Ekranizacja: „Elegia dla bidoków” (Netflix, 2020), reż. Ron Howard

Książka, która miała być głosem „zapomnianych”, a okazała się… turystyką biedy dla elit?

Zabrałam „Elegię dla bidoków” J.D. Vance’a na wyjazd i muszę jej oddać jedno: uratowała mnie podczas wielogodzinnego lotu, a czas w chmurach minął błyskawicznie. Ale lądowanie było twarde, bo po lekturze mam spory czytelniczy kac.

O czym jest „Elegia dla bidoków”?

To autobiograficzna opowieść o dorastaniu w robotniczej rodzinie z amerykańskiego Ohio, o rodzinnych problemach i o awansie społecznym. Z jednej strony dostajemy literacki amerykański sen „od zera do bohatera”, który czyta się sam. Z drugiej strony książka została odczytana jako diagnoza społeczna, i właśnie tu zaczynają się moje wątpliwości.

Dziś autor jest znanym politykiem, a jego książka bywa przywoływana, gdy ktoś próbuje wyjaśnić nastroje amerykańskiej klasy robotniczej. To dodatkowo podnosi stawkę: nie czytamy już tylko wspomnień, ale tekst, który ma tłumaczyć cały społeczny problem.

Co mi się spodobało?

Przede wszystkim warsztat. Vance pisze sprawnie i przystępnie, dlatego książkę czyta się szybko, a rodzinne wątki są szczere i potrafią wciągnąć. Jako opowieść o jednej rodzinie to dobra, osobista historia.

Dlaczego daję tylko 2/5?

Krytycy nie zostawiają na Vance’ie suchej nitki i po lekturze mam podobne zdanie. Zamiast rzetelnej analizy systemu dostajemy kazanie o etyce pracy. Autor sugeruje, że bieda to kwestia wyboru, a nie braku szans. W mojej ocenie to szkodliwe uproszczenie, które pomija brak realnego kapitału i wsparcia.

Część krytyków zarzucała mu właśnie brak zainteresowania zmianami systemowymi. Zwolennicy książki odpierają te zarzuty, uznając je za polityczne. Ja oceniam ją jako czytelniczka, nie jako uczestniczka sporu, i dla mnie to rozdźwięk między tym, co książka obiecuje, a tym, co daje.

Plusy:

Tylna okładka Elegii dla bidoków z notą o autorze J.D. Vance
  • dobry warsztat pisarski Vance’a,
  • szczera, rodzinna opowieść.

Minusy:

  • brak empatii,
  • totalne uproszczenia socjologiczne.

Książka czy film?

Filmu nie oglądałam, ale wiem, że powstał. Ekranizację zrealizował dla Netflixa Ron Howard, a w rolach głównych zagrały Glenn Close, Amy Adams i Gabriel Basso. Za rolę babci – Mamaw Close była nominowana do Oscara. Jeśli kiedyś nadrobię, wrócę do tego wpisu i napiszę, czy film jest bliżej książki, czy bardziej ją koryguje.

Dla kogo jest „Elegia dla bidoków”?

Dla tych, którzy chcą poznać osobistą historię z Ameryki i potrafią czytać ją krytycznie. Jeśli szukacie książek dla dorosłych, które otwierają dyskusję o klasie, awansie społecznym i micie amerykańskiego snu, ta pozycja się do tego nadaje, ale lepiej czytać ją obok bardziej analitycznych tekstów. Jako diagnoza społeczna jest dla mnie wyjątkowo szkodliwa, jako rodzinna opowieść całkiem dobra.

Moja ocena: 2/5

Dobra, szczera, rodzinna historia, ale jako analiza społeczna zdecydowanie za słaba.

A Wy?

Wierzycie jeszcze w mit „od pucybuta do milionera”? 💸 Czytaliście „Elegię dla bidoków” albo widzieliście film? Dajcie znać w komentarzach, bardzo jestem ciekawa Waszych opinii.

Dodaj komentarz